Belo brdo 17 - 11306 Grocka-Vinca

telefon: 011 8065334; 011 8065365

e-mail:pulcher@ptt.yu

www.vincaculture.org

Prvo arheološko iskopavanje u Vinci zapoceo je Miloje M. Vasic 1908. godine na prostoru od približno 400 m². Ca manjim prekidima, ti radovi su trajali sve do pocetka Prvog svetskog rata. Radovi su obnovljeni tek 1924. godine, ali nakratko, jer su materijalne mogucnosti drzave osiromašene u ratu bile skromne. Srecna okolnost koja je ulila veliku nadu pojavila se kada je, posredstvom pisca Aleka Brauna (Alec Brown) i prijatelja sa ratišta Dzon Linton Majresa (John Linton Myres), profesora Univerziteta u Oksfordu, u ruke M. Vasica dospeo jedan oglas iz Times-a, u kome ser Carls Hajd (Sir Charles Hyde) nudi finansijsku pomoc za istrazivanje starina. Uz povoljne preporuke koje su pruzala dotadašnja istrazivanja u Vinci i uz pomoc engleskih prijatelja, dobijena su znacajna finansijska sredstva, kojima su omogucena istraživanja na velikoj površini. Ta istrazivanja dobila su i veliki publicitet, posebno u engleskoj štampi (Birmingham Post, Man, Illustrated London News). Vinca se tako izmedu 1929. i 1931. godine našla u zizi interesovanja arheološke nauke i postala nalazište cuveno u celom naucnom svetu.

Do obnove istrazivanja u Vinci prošlo je 47 godina. Za to vreme je nalazište bilo prepušteno divljim iskopavanjima, uništavanju profila od strane raznih amatera i kolekcionara. Osnivanjem Odbora za arheološka istrazivanja u Vinci pri Srpskoj akademiji nauka i umetnosti, a narocito angazovanjem predsednika toga Odbora akademika Vase Cubrilovica i potpredsednika Jovana Todorovica, zapoceta su 1978. godine nova iskopavanja.

U prvo vreme, dok su ispitivani slojevi metalnog doba i srednjeg veka, istrazivanjima je rukovodio Nikola Tasic u saradnji sa Gordanom Vujovic, a od 1982. godine, kada su zapoceti radovi na neolitskim slojevima, tu duznost su preuzeli akademici Milutin Garašanin i Dragoslav Srejovic.

Tokom poslednjih deset godina u Vinci su istrazeni velika starosrpska nekropola i ostaci iz bronzanog i bakarnog doba, a zapoceta su i reviziona iskopavanja neolitskih naselja, i to primenom najsavremenijih arheoloških metoda.

Vinca je najvece i najcelovitije istrazeno neolitsko naselje u Evropi. Na ovom mestu, gde se preko doline Bolecice i Dunava razigrani reljef Šumadije susrece sa banatskom ravnicom, nalazila se izmedu 4500. i 3500. g. pre n. e. metropola jedne sadrzajima prebogate kulture. Stoga je Vinca pojam kojim se danas obelezava zenit neolitske kulture u Evropi.

Kulturni sloj Vince, visok oko 10,5 m, pruza neobicno zanimljivu i uzbudljivu sliku. Kao na raskošnom cilimu u njemu se po vertikali nizu jedan nad drugim rumeni, zuti, mrki, pepeljasti i crni proslojci formirani od ostataka razorenih naselja, spaljenih koliba, velikih rovova i zasutih jama i grobova.

Svaki od tih proslojaka, koji obelezava pojedine faze zivota u Vinci, sadrzi prave riznice najraznovrsnijih predmeta: orude i oruzja od kamena i kosti, posude za svakodnevnu upotrebu, raskošno dekorisane ritualne vaze, veliki broj antropomorfnih i zoomorfnih figurina, nakit od raznih vrsta retkih, skupocenih materijala i bezbroj drugih predmeta, izradenih u samoj Vinci ili pribavljenih iz udaljenih oblasti, iz srednje Evrope, donjeg Podunavlja ili sa Mediterana.

Generalnim urbanistickim planom razvoja Beograda, priobalni pojas Dunava u zoni Vince proglašen je arheološkim parkom. Taj buduci arheološki park u Vinci sastojace se iz Muzeja neolita srednjeg Podunavlja, Medunarodnog centra za proucavanje neolita srednjeg Podunavlja, konzervatorsko-radionickog bloka, kao i slobodne površine parka (autor projekta: arhitekt-urbanista, Bratislav Stojanovic, clan Odbora pri SANU za arheološka istrazivanja u Vinci). Muzej neolita srednjeg Podunavlja treba da ocuva odabrani deo samog nalazišta ("nalazište kao trajni eksponat"), da obezbedi muzejsku postavku predmeta nadenih u Vinci, da omoguci izlaganje odabranih predmeta sa ostalih neolitskih lokaliteta u srednjem Podunavlju i da obezbedi prostor za tematske izlozbe. Medunarodni centar za proucavanje neolita srednjeg Podunavlja treba da postane mesto za razmenu iskustava, saradnju i usaglašavanja naucnih dometa arheologa o neolitu jugoistocne Evrope. Tu bi se odrzavali odgovarajuci medunarodni kongresi, simpozijumi, savetovanja, seminari i slicni skupovi.

7500 godina Vinca ceka na vas